Alcina C. dos Santos, señora ho idade 55 ne’e sai sasin ba faktu ida ne’e. Asumi kna’ar nu’udar Xefe Suku iha Kampung Alor, Posto Dom Alexo, Dili ne’e, nia hatudu nia iha poder hanesan mós mane iha sosiadade.
Nia iha inisiativa briliante! Ho rekursu ne’ebé iha tantu ema nomos materia, nia realiza inisiativa ne’e iha ninia suku ho ninia forsa tomak.
Tempu ida dalaruma bainhira ita lao iha dalan ninin Kampung Alor nian, ita haree no sente jardim nia furak iha tasi-ibun entre Motael ba Praia dos Couqueiros. Jardim ho naran Villa Unido ne’e rezultadu husi Sra. Alcina ninia inisiativa.
“Ne’e ha’u nia inisiativa rasik. Iha dia 27 de Jullu hau telefone ekipa Mercy Corps. Depois sira tula duni roda-át husi bengkel kuase 30; iha roda ki’ik no bo’ot kahur malu. Sira lori mai hatun iha hau nia uma. No kuaze semana ida hau buka tan bidon mamuk uzadu.” dehan Sra. Alcina C. dos Santos, ema numeru um iha Suku Kampung Alor ne’e.
Nu’udar inan ida iha uma-laran no lider ida iha ninia suku, Sra. Alcina jere didi’ak ninia tempu no ninia kna’ar. Nia hatene fahe poder iha sosiadade: ne’e mak lidera ninia suku aumesmu tempu hahi nia kna’ar nu’udar inan. Nia halo funsaun dobru wainhira kompara ho ema mane ida. Nia hatudu duni katak nu’udar feto, nia mós bele kontribui ba mudansa ruma iha ninia sosiadade.
“Ha’u ho ha’u nia oan sira dudu roda husi uma ba tasi ibun hodi konsentra hotu materia sira iha ne’eba. No iha loron 9 fulan Agustu tinan ne’e ami hahu lalin bee iha tuku 9 kalan. Tanba labarik ki’ik barak, kuandu iha rai-loron movimentu trafiku rame liu no bele la seguru ba sira atu korta estrada. Ami halo servisu ne’e volontariu! Osan iha di’ak, la iha mós di’ak. Importante mak ita iha hakarak, ita bele halo buat ruma.” dehan Sra. Alcina.
Sra. Alcina ninia inisiativa harii jardim ne’e ho hanoin ida atu hamenus lixu ho maneira transforma lixu sira ne’e ba buat-furak seluk ne’ebé iha folin ba ema nia moris. Husi roda-át, bidon no masa-aqua mamuk nakfila sai jardim furak ida. Kuaze jovem barak mak ba iha fatin ne’e no sente jardim ne’e nia furak. Cristilião do Rosario, estudante Instituto Ciéncia de Saude (ICS) ne’e haktuir ninia sentimentu.
Foto: Rosa
“Agradese tebes ba inisiavitiva nai Xefe Suku-nian. Hanesan inan ida no mós feto ida, Xefe Suku iha hanoin di’ak. Fatin ne’e furak tebes ba ami estudante sira! Ami gosta fatin ne’e, furak no anin-fresku tasi-nian halo ami husik tempu barak iha ne’e hodi halo ami nia tugas (red: ezersisiu husi eskola) no atividade seluk eskola nian iha fatin ne’e.” Cristilião do Rosario hatudu ninia apresiasaun ba benefisiu ne’ebé oferese husi jardim ne’e ba sira nu’udar estudante.
Nune’e mós negosiante Irene ne’ebe fa’an sasan iha area jardim ne’e. Nia agradese tebes tanba fatin ne’e atraia ema barak no fó biban ba nia atu hetan folin ba sasan ne’ebé nia fa’an, maibe nia afirma ba vizitante sira atu kuidadu nafatin jardim ne’e.
“Hau kontente bele fa’an hau nia sasan iha ne’e. Ema mai barak iha ne’e no sira tur kleur sira sosa hau nia sasan. Maibé em-nome komunidade ha’u hakarak dehan de’it katak ita hotu mak mai hamahan-an iha jardim ne’e, tenki kuidadu nafatin jadim ne’e nia furak no mo’os para ita uza nafatin iha tempu naruk.” dehan Irene, joven feto ho idade 23.
Jardim ne’ebé oferese ba publik ne’e husu mós responsabilidade publiku nian atu kuidadu fatin ne’e atu dura ba tempu naruk. Tan-ne’e Xefi Suku iha inisiativa monta ona kaixa kontribuisaun atu vizitante sira bele kontribui ba manutensaun jardim ne’e.
“Ne’e laos obrigatoriu, maibé sei ita boot sira apresia ho jardim ne’e nia furak, bainhira vizita fatin ne’e ita bele kontribui atu ami bele halo manutensaun ba jardim ne’e. No banhira ita fila fali mai iha tempu seluk, ita sei haree jardim ne’e furak nafatin.” dehan Sra. Alcina ho hamnasa.**
Discussion about this post